صابر گل عنبری
تحلیلگر ارشد خاورمیانه
این روزها حرف و حدیث درباره یک توافق موقت و اولیه میان ایران و آمریکا بیش از هر زمانی بوده و متعاقب آن موجی از خوشبینی شکل گرفته است. در ادامه همین روند، دونالد ترامپ امروز در پست تازهای گفت که محاصره دریایی ایران را لغو میکند و در کنار آن هم خواستههای خودش را نیز مطرح کرد. فارغ از محتوای متناقض و پیچیده این سخنان رئیس جمهور آمریکا، باید دید در پس آن چه انگیزه و اهدافی نهفته است.
ترامپ پس از این پست به جلسه «اتاق عملیات» کاخ سفید رفت. حالا که جلسه تمام شده، هنوز معلوم نیست دقیقاً چه تصمیمی گرفته است؛ هر چند برخی رسانههای آمریکایی اعلام کردند که ترامپ تصمیم قطعی خود را نگرفته؛ اما احتمالا تصمیمش را گرفته است ولی ماهیت و چند و چون آن هنوز روشن نیست.
اما پست جدید ترامپ، قبل از تعطیلات آخر هفته، موجی از خوشبینی به بازارهای جهانی تزریق کرد و قیمت نفت برنت را به حدود ۸۴ دلار رساند.
با اینکه حرفهای تازه ترامپ در ظاهر میتواند نشانه نزدیک شدن دو طرف به توافق باشد، اما طرف ایرانی همچنان تأکید میکند که بندهای توافق موقت هنوز نهایی نشده است.
اگر با بدبینی و با توجه به تجربههای قبلی به حرفهای جدید ترامپ نگاه کنیم، بعید نیست پشت این هیاهو، فریب دیگری نهفته باشد. از چند وقت پیش با شکلگیری فضای خوشبینی و مثبت، اکنون قیمت نفت به سطحی رسیده است که حتی اگر درگیری تازهای هم شروع شود، احتمالاً نهایتاً تا همان سقف قبلی بالا میرود.
به همین دلیل، دور از ذهن نیست که یکی از اهداف اشاعه این فضا پایین آوردن قیمت نفت تا سطحی باشد که «امکان» یک درگیری جدید را فراهم کند؛ یعنی به عنوان مثال، اگر درگیری زمانی رخ بدهد که قیمت نفت حدود ۱۱۰ دلار باشد، ممکن است قیمتها جهش شدیدتری داشته باشند و حتی از سقف قبلی هم عبور کنند.
در کنار اینها، احتمالا نزدیکان ترامپ با این اظهارات «امیدوار کننده» او در آستانه تعطیلات آخر هفته با نوسانگیری در بازارهای مالی سودهای کلانی به جیب زده باشند.
با این وصف امیدوارم که خوشبینی کنونی رنگ واقعیت به خود گیرد و توافقی به نفع کشور به جای درگیری دیگر حاصل شود.
در کل چنان که قبلا هم نگارنده گفته است، توافقی اولیه و موقت محتمل است که البته آن هم نه مولود رسیدن به باوری برای حل تنش بلکه بیشتر محصول اولویتها و مدیریت تنش از سوی دو طرف است و بعید است که به توافقی جامع ختم شود. از این رو میتوان گفت که این جنگ فعلا پایان نمییابد و هنوز تا رسیدن به موازنه جدیدی فاصله دارد و اگر هم در میانه آن آتشبسها و توافقاتی هم رخ دهد اما فعلا چشمانداز روشنی برای «پایان قطعی» آن وجود ندارد.
*نگاه دیگر
است
دیدگاهتان را بنویسید