صندوق ضمان؛ هر آنچه باید پیش از سرمایه‌ گذاری بدانید!

صندوق ضمان یک صندوق سرمایه‌گذاری مختلط است که دو نوع واحد عادی و ممتاز دارد. تفاوت اصلی این دو واحد در سطح ریسک و سازوکار تضمین اصل سرمایه است؛ واحدهای عادی در صورت رعایت شرایط تعیین‌شده صندوق، از سازوکار تضمین اصل سرمایه برخوردار می‌شوند، اما واحدهای ممتاز با نماد «ضمان» چنین تضمینی ندارند و ارزش آن‌ها می‌تواند با عملکرد صندوق افزایش یا کاهش پیدا کند؛ به همین دلیل، انتخاب بین واحد عادی و ممتاز به هدف سرمایه‌گذاری، میزان ریسک‌پذیری و انتظار سرمایه‌گذار از بازده بستگی دارد.

در این مقاله از کاریزما لرنینگ نحوه عملکرد صندوق ضمان، تفاوت دو نوع واحد، شرایط استفاده از تضمین، کارمزدها و ریسک‌های سرمایه‌گذاری در این صندوق را بررسی می‌کنیم.

صندوق ضمان چیست؟

صندوق تضمین اصل سرمایه کاریزما یک صندوق سرمایه‌گذاری مختلط است که دارایی‌های آن در ترکیبی از سهام و اوراق با درآمد ثابت سرمایه‌گذاری می‌شود. این صندوق دو نوع واحد سرمایه‌گذاری دارد:

• واحدهای عادی: در صورت رعایت شرایط تعیین‌شده صندوق، مشمول سازوکار تضمین اصل سرمایه می‌شوند؛ یکی از این شرایط، نگهداری واحدها برای حداقل ۹۰ روز است؛ بنابراین در صورت خروج پیش از این مدت، تضمین اصل سرمایه اعمال نمی‌شود.
• واحدهای ممتاز: با نماد «ضمان» در بورس معامله می‌شوند و خودِ این واحدها تضمین اصل سرمایه ندارند.

در ساختار صندوق، واحدهای ممتاز پشتوانه سازوکار تضمین واحدهای عادی هستند؛ یعنی اگر ارزش واحدهای عادی طبق شرایط صندوق از اصل سرمایه آن‌ها کمتر شود، جبران این مابه‌التفاوت از محل سازوکار مربوط به واحدهای ممتاز انجام می‌شود؛ به همین دلیل، دارندگان واحد ممتاز ریسک بیشتری نسبت به دارندگان واحد عادی می‌پذیرند.

برای آشنایی کامل‌تر با سازوکار این دو نوع واحد و تفاوت آن‌ها، می‌توانید مقاله «تفاوت واحدهای عادی و ممتاز صندوق اهرمی با مثال واقعی» را مطالعه کنید.

برای درک ساده‌تر سازوکار صندوق تضمین اصل سرمایه و نحوه ارتباط واحدهای عادی و ممتاز، می‌توانید پیش از ادامه مقاله ویدئوی آموزشی زیر را مشاهده کنید:

برای آشنایی کامل‌تر با سازوکار این صندوق و نحوه تضمین اصل سرمایه واحدهای عادی، پیشنهاد می‌کنیم مقاله «صندوق تضمین چیست» را هم مطالعه کنید.

واحد ممتاز صندوق ضمان چگونه سود و زیان می‌کند؟

بازده واحدهای ممتاز صندوق ضمان به عملکرد دارایی‌های صندوق وابسته است. اگر ارزش دارایی‌های صندوق افزایش پیدا کند، ارزش واحدهای ممتاز نیز می‌تواند رشد کند؛ در مقابل، افت ارزش دارایی‌های صندوق ممکن است باعث کاهش ارزش این واحدها شود.

واحدهای ممتاز علاوه‌بر بازده حاصل از عملکرد صندوق، در شرایط مشخص می‌توانند از کارمزد جبران اصل سرمایه واحدهای عادی نیز بهره‌مند شوند؛ با این حال، این موضوع به معنی تضمین بازده بالاتر نیست، زیرا دارندگان واحد ممتاز در مقابل، بخشی از ریسک تضمین واحدهای عادی را نیز می‌پذیرند.

به همین دلیل، واحد ممتاز «ضمان» را باید گزینه‌ای با ریسک و بازده متفاوت از واحد عادی دانست، نه واحدی با سود بیشترِ قطعی.

نحوه کارکرد صندوق ضمان کاریزما

در صندوق ضمان، دارندگان واحدهای ممتاز با نماد «ضمان» در کنار بازدهی حاصل از عملکرد صندوق، در صورت عبور بازده واحدهای عادی از سطوح مشخص، کارمزد دریافت می‌کنند. این کارمزد به‌صورت پلکانی محاسبه می‌شود؛ به این معنا که تا بازدهی سالانه ۲۰ درصد، کارمزدی دریافت نمی‌شود و فقط بازدهی مازاد بر این سطح مشمول کارمزد خواهد بود.

در مقابل، واحدهای ممتاز نقش پشتوانه تضمین اصل سرمایه واحدهای عادی را نیز بر عهده دارند؛ اگر ارزش واحدهای عادی، طبق شرایط صندوق، از اصل سرمایه آن‌ها کمتر شود، مابه‌التفاوت از محل سازوکار مربوط به واحدهای ممتاز جبران می‌شود. در واقع، کارمزدی که واحدهای ممتاز دریافت می‌کنند، در برابر پذیرش این ریسک در نظر گرفته شده است.

نرخ کارمزد جبران اصل سرمایه به‌صورت پلکانی محاسبه می‌شود:

• بازدهی تا ۲۰ درصد: بدون کارمزد
• بازدهی بین ۲۰ تا ۳۰ درصد: ۱۰ درصد کارمزد
• بازدهی بین ۳۰ تا ۴۰ درصد: ۲۰ درصد کارمزد
• بازدهی بیش از ۴۰ درصد: ۳۰ درصد کارمزد

به عنوان مثال فرض کنید که صندوق تضمین اصل سرمایه کاریزما در طی یک سال بازدهی ۲۵ درصدی ایجاد کند؛ به این ترتیب، برای ۲۰ درصد سود به‌دست آمده کارمزدی در نظر گر‌فته نمی‌شود؛ اما با تو‌‌جه به اینکه بازدهی بیشتر از ۲۰ درصد است، به ۵ درصد سود، کارمزد تعلق گر‌فته و ۱۰ درصد آن، یعنی ۰.۰۰۵ کل سود واحدهای عادی، به دارندگان واحد‌های ممتاز تعلق خواهد گرفت.

کارمزد صندوق ضمان چگونه محاسبه می‌شود؟

برای بررسی هزینه‌های سرمایه‌گذاری در صندوق ضمان، باید کارمزد مدیریت صندوق را از کارمزد خرید و فروش واحدهای ممتاز جدا در نظر گرفت؛ چون این دو هزینه ماهیت متفاوتی دارند.

• کارمزد مدیریت: هزینه‌ای است که بابت مدیریت دارایی‌های صندوق دریافت می‌شود؛ نرخ و نحوه محاسبه این کارمزد در امیدنامه صندوق مشخص شده و اثر آن در محاسبه NAV واحدها لحاظ می‌شود؛ بنابراین سرمایه‌گذار آن را به‌صورت جداگانه هنگام معامله پرداخت نمی‌کند.
• کارمزد معامله: واحدهای ممتاز صندوق با نماد «ضمان» در بورس معامله می‌شوند؛ به همین دلیل، خرید و فروش این واحدها مشمول کارمزد معاملات بازار سرمایه است و مبلغ آن هنگام ثبت معامله از حساب سرمایه‌گذار کسر می‌شود.

این دو مورد با کارمزد جبران اصل سرمایه که میان واحدهای عادی و ممتاز براساس سازوکار صندوق محاسبه می‌شود، متفاوت هستند.

چرا صندوق ضمان کاریزما گزینه مناسبی برای سرمایه‌گذاری است؟

واحدهای ممتاز صندوق ضمان با نماد «ضمان» در بورس معامله می‌شوند و برای سرمایه‌گذارانی قابل بررسی‌اند که با پذیرش ریسک بیشتر، قصد سرمایه‌گذاری در یک صندوق مختلط را دارند. مهم‌ترین ویژگی‌های این واحدها عبارت‌اند از:

1- معافیت مالیاتی

خرید و فروش واحدهای صندوق‌های سرمایه‌گذاری از مالیات بر درآمد معاف است. البته سرمایه‌گذار باید کارمزد معاملات و سایر هزینه‌های صندوق را نیز در محاسبه بازده خود در نظر بگیرد.

2- امکان خرید و فروش در بورس

واحدهای ممتاز با نماد «ضمان» در بازار سرمایه معامله می‌شوند؛ بنابراین دارندگان کد بورسی می‌توانند در ساعات معاملاتی، سفارش خرید یا فروش خود را از طریق سامانه کارگزاری ثبت کنند. سرعت فروش به شرایط بازار و وجود تقاضا در زمان معامله بستگی دارد.

3- امکان شروع با سرمایه کم

برای سرمایه‌گذاری در واحد ممتاز ضمان نیازی به سرمایه اولیه بالا نیست و می‌توان با مبالغ پایین‌تر نیز خرید را آغاز کرد. حداقل مبلغ سفارش تابع مقررات روز بازار سرمایه است.

4- مدیریت توسط تیم تخصصی

دارایی‌های صندوق توسط تیم مدیریت سرمایه‌گذاری کاریزما و براساس چارچوب تعیین‌شده در امیدنامه مدیریت می‌شود. تصمیم‌گیری درباره ترکیب سهام و اوراق نیز با توجه به شرایط بازار و محدودیت‌های صندوق انجام می‌شود؛ در اساسنامه صندوق ضمان می‌توانید، اطلاعات تکمیلی را مشاهده کنید.

5- ترکیب سهام و دارایی‌های با درآمد ثابت

ضمان یک صندوق مختلط است و بخشی از دارایی‌های آن در سهام و بخشی در اوراق و سایر دارایی‌های مجاز سرمایه‌گذاری می‌شود؛ این ساختار باعث می‌شود عملکرد صندوق فقط به یک گروه از دارایی‌ها وابسته نباشد؛ با این حال، بازده و اصل سرمایه واحدهای ممتاز تضمین‌شده نیست.

از آنجا که واحدهای ممتاز صندوق با نماد «ضمان» در بازار سرمایه معامله می‌شوند، اطلاعاتی مانند قیمت، بازده و برخی داده‌های معاملاتی آن را می‌توان از سامانه‌هایی مانند فیپیران بررسی کرد.

ریسک‌های سرمایه‌گذاری در واحد ممتاز صندوق ضمان

واحد ممتاز «ضمان» به دلیل ساختار متفاوت خود، ریسک بیشتری نسبت به واحدهای عادی دارد. مهم‌ترین ریسک‌های آن عبارت‌اند از:

• اصل سرمایه تضمین‌شده نیست و ارزش سرمایه‌گذاری می‌تواند کاهش پیدا کند.
• قیمت نماد «ضمان» ممکن است با NAV صندوق فاصله بگیرد.
• بازده‌های گذشته صندوق، تضمینی برای تکرار عملکرد در آینده نیستند.
• ارزش واحدها تحت‌تأثیر عملکرد دارایی‌های صندوق و شرایط بازار تغییر می‌کند.

صندوق ضمان چه ویژگی دارد؟

برای افرادی که اهل ریسک زیادی هستند و هدف سرمایه‌گذاری بلند مدت با بازدهی بالا هستند، صندوق ضمان گزینه مناسبی است که دارای ویژگی‌های زیر است:

نحوه معامله واحدهای ممتاز صندوق تضمین (ضمان)

برای خرید واحدهای ممتاز صندوق ضمان با نماد «ضمان» دو مسیر اصلی وجود دارد:

1- خرید از سامانه معاملاتی کارگزاری: اگر کد بورسی دارید، می‌توانید نماد «ضمان» را در سامانه معاملاتی کارگزاری خود جست‌وجو کرده و سفارش خرید ثبت کنید. کاربران کاریزما می‌توانند این کار را از طریق سامانه معاملاتی کاریزما تریدر انجام دهند.  برای دانلود سامانه معاملاتی کاریزما تریدر بر روی دکمه زیر کلیک کنید.

ورود به سامانه معاملاتی کاریزما تریدر

در نظر داشته باشید ساعت معاملات بورس برای صندوق ضمان از ساعت 09:00  الی 12:30 ادامه خواهد داشت؛ همچنین فرآیند پیش‌گشایش آن در بازه زمانی ۰۸:۴۵ الی ۰۹:۰۰ انجام می‌شود.

2- خرید از اپلیکیشن کاریزما: اگر می‌خواهید خرید واحدهای صندوق را ساده‌تر و از طریق موبایل انجام دهید، می‌توانید از اپلیکیشن کاریزما استفاده کنید. در ویدئوی زیر، مراحل خرید و فروش صندوق‌ها در اپلیکیشن کاریزما به‌صورت تصویری آموزش داده شده است.

برای دانلود اپلیکیشن کاریزما، بر روی دکمه زیر کلیک کنید.

دانلود اپلیکیشن کاریزما

میزان بازدهی صندوق ضمان چقدر است؟

بازدهی صندوق‌های سرمایه‌گذاری به عملکرد بازار و مدیریت صندوق بستگی دارد و متغیر است؛ همان‌طور که در سایت صندوق ضـمان در تاریخ 3 شهریور 1405 آمده است؛ بازدهی صندوق ضمان در دوره‌های مختلف به شرح زیر است:

این اعداد عملکرد گذشته صندوق را نشان می‌دهند و تضمینی برای تکرار همین بازده در آینده نیستند؛ همان‌طور که گفتیم، «ضمان» واحد ممتاز صندوق تضمین اصل سرمایه کاریزما است و بازده آن در کنار ظرفیت کسب سود، با پذیرش ریسک بیشتر نسبت به واحدهای عادی همراه است.

واحد ممتاز صندوق ضمان برای چه کسانی مناسب است؟

واحد ممتاز «ضمان» بیشتر برای سرمایه‌گذارانی قابل بررسی است که ریسک‌پذیری بالاتری دارند و با نوسان ارزش سرمایه خود مشکلی ندارند؛ این واحد می‌تواند برای افرادی مناسب‌تر باشد که:

• با نوسان قیمت و احتمال زیان کوتاه‌مدت کنار می‌آیند.
• با مفاهیمی مانند NAV و عملکرد صندوق‌های سرمایه‌گذاری آشنا هستند.
• در ازای پذیرش ریسک بیشتر، به دنبال ظرفیت بازدهی بالاتر هستند.
• می‌دانند که اصل سرمایه واحد ممتاز «ضمان» تضمین‌شده نیست.

سخن پایانی

صندوق تضمین اصل سرمایه کاریزما یک صندوق مختلط با دو نوع واحد عادی و ممتاز است که هرکدام ساختار ریسک متفاوتی دارند. واحدهای عادی در صورت رعایت شرایط صندوق از سازوکار تضمین اصل سرمایه برخوردارند؛ اما واحدهای ممتاز با نماد «ضمان» تضمین اصل سرمایه ندارند و در ازای پذیرش ریسک بیشتر، امکان بهره‌مندی از بازده عملکرد صندوق و کارمزد جبران اصل سرمایه را دارند.

بنابراین، انتخاب واحد ممتاز ضمان باید با توجه به میزان ریسک‌پذیری، افق سرمایه‌گذاری و شرایط بازار انجام شود. بازدهی‌های گذشته صندوق نیز صرفاً عملکرد دوره‌های قبلی را نشان می‌دهند و تضمینی برای تکرار آن‌ها در آینده نیستند.

سوالات متداول